Prof. Dr.  Mehmet Kubat

Prof. Dr. Mehmet Kubat

mehmetkubat@gmail.com

DİNDAR BİR NESLİN YETİŞMESİNDE “PROJE İMAM-HATİP LİSELERİ”NİN ANLAM VE ÖNEMİ

DİNDAR BİR NESLİN YETİŞMESİNDE “PROJE İMAM-HATİP LİSELERİ”NİN ANLAM VE ÖNEMİ

Giriş

İmam-Hatip Liseleri, resmi kuruluş amaçları temelde imam ve hatip yetişmesini sağlamak olsa da, toplum nezdinde bundan çok daha öte anlam ifade eden eğitim kurumlarıdır.

Toplumdaki algısı meslek okullarından ziyade, “dinî-ahlâkî eğitim kurumları” olduğu için, İmam-Hatip Liseleri, kuruluşlarından bugüne Türkiye gündemindeki önemli yerini her zaman muhafaza etmiştir.

Bilhassa toplumun ana gövdesini oluşturan dindar ve muhafazakâr kesiminin İmam-Hatip Okulları’na olağan üstü ilgi göstermesi ve bu saygın eğitim kurumlarına her açıdan destek olması sebebiyle bu okullar, açıldığı günden itibaren zaman zaman siyasi polemiklere neden olmuştur. İmam-Hatip Okulları’nın toplumun dindarlaşması ve muhafazakârlaşması üzerinde etkin role sahip olması, bu durumdan ciddi rahatsızlık duyan ve kendilerini çoğunlukla “laik” olarak tanımlayan karşıt zümrenin, bu kurumların sayısının azaltılması veya tamamen kapılması yönünde teklif ve çalışmalara girişmelerine sebep olmuştur. Ancak, bu kesimin zaman zaman etkin çabasına rağmen, İmam-Hatip Okulları nitelik ve nicelik yönünden, okul ve öğrenci sayısı açısından sürekli artış göstermiştir.

Bu makalede önce Türkiye’nin dinî ve kültürel hayatında son derece önemli fonksiyonlar üstlenen İmam-Hatip Okulları’nın kısaca tarihini hatırlatmak, daha sonra da son günlerde Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan ve Ak Parti Hükümeti’nin büyük ehemmiyete atfederek devrim niteliğindeki adımlarından birinin sonucu olarak açılan Proje İmam-Hatip Liseleri’nin öneminden söz etmek istiyorum.

1. İmam-Hatip Okulları’nın Kısa Tarihçesi

İmam-Hatip Okulları, temelde Selçuklular döneminde Nizamiye Medreseleri ile başlayan, Osmanlı Medreseleri ile önemli gelişme kat eden ve Cumhuriyet dönemi Türkiyesi’nin kendine özgü geliştirdiği İslâmî eğitim modelidir.

Günümüz İmam-Hatip Liseleri’nin atası olarak, 1913 yılında imam ve hatip yetiştirmek üzere açılan ve daha sonra Medresetü’l-Vaazîn ile birleştirilerek Medresetü’l-İrşâd adını alan Medresetü’l-Eimmeti ve’l-Hutaba kabul edilir.

Tevhid-i Tedrisat Kanunu, medreselerin kapatılmasını ön gördüğü için Medresetü’l-Eimmeti ve’l-Hutaba 3 Mart 1924 tarihi itibariyle kapatılmıştır. Ancak bu kanunun din görevlisi eğitimini düzenleyen 4. maddesi imam ve hatip ihtiyacının karşılanabilmesi için ayrı okulların açılmasını öngördüğünden, kanunda öngörülen okullar, 1924 yılında İmam-Hatip Mektepleri adı altında 29 merkezde açılmıştır.

Ancak 1929 yılında sayıları 2’ye kadar düşen İmam-Hatip Mektepleri, 1930 yılında öğrenci yokluğu nedeniyle tamamen kapatılmıştır.

Demokrat Parti, 1950 seçim döneminde halka İmam-Hatip Okulları'nı tekrar açma sözü verdi. Seçimlerden başarıyla çıkan ve iktidara gelen Demokrat Parti, halka verdiği sözü tutarak, iktidarının ilk yılında İmam-Hatip Okulları'nı yeniden açtı. 1951-1952 döneminde İmam-Hatip Okulları 7 ilde açıldı. 1963-1964 öğretim yılında İmam-Hatip Okulları’na ilk defa parasız yatılı öğrenci alınmaya başladı. 1970-1971 döneminde ise İmam-Hatip Okulları’nın sayısı 72'ye yükseldi.

İmam-Hatip Okulları’nın adı 1973 yılından itibaren İmam-Hatip Liseleri olarak değiştirildi. 1974 yılında CHP-Millî Selâmet Partisi Hükümeti döneminde İmam-Hatip Liseleri’nin ortaokul bölümü yeniden açıldı. Ayrıca 29 yeni İmam-Hatip Lisesi açılarak okul sayısı 101'e çıkarıldı.

Kızını kaydetmek isteyen fakat olumsuz yanıt alan bir velinin mahkemeye başvurması sonucu o güne kadar sadece erkek öğrencilerin alındığı İmam-Hatip Liseleri’ne Danıştay kararı ile 1976 yılından itibaren kız öğrenciler de alınmaya başladı.

1975-1978 yılları arasında Milli Selamet Partisi'nin ortak olduğu hükümetler döneminde 230 yeni İmam-Hatip Lisesi açıldı.

12 Eylül 1980 askeri darbesinden sonra 1985’e kadar yeni İmam-Hatip Lisesi açılmadı. Ancak bu dönemde Temel Eğitim Kanunu’nun 32. maddesinde yapılan bir değişiklikle İmam-Hatip Lisesi mezunlarının üniversitelerin tüm bölümlerine gidebilmesine olanak tanındı ki, bu hayati derecede önemli bir adımdı…

1985'te ilk Anadolu İmam-Hatip Lisesi olan Kartal Anadolu İmam-Hatip Lisesi açıldı.

28 Şubat 1997 tarihinde toplanan Milli Güvenlik Kurulu’nda "İrticayla Mücadele Eylem Planı" kapsamında yürürlüğe konulan iki uygulama, İmam-Hatip Liseleri’ni tamamen bitirmeye yönelik adımlardı. Bunlar:

1. 8 yıllık kesintisiz eğitimin başlaması neticesinde İmam-Hatip Liseleri’ndeki ortaöğretim bölümlerinin kapatılması. Mesut Yılmaz’ın Başbakanlığı döneminde 16 Ağustos 1997 tarihinde çıkarılan 4306 sayılı “Sekiz Yıllık Kesintisiz Öğretim Yasası”, İmam-Hatip Liseleri’nin ortaokul kısmının tamamen kapatılmasına yol açtı. Bu adım, İmam-Hatip Liseleri açısından kelimenin tam anlamıyla bir dönüm noktası oldu. Yasa ile İmam-Hatip Liseleri, 4 yıllık meslek liseleri haline getirildiler.

2. Üniversite sınavlarındaki katsayı uygulaması ile İmam-Hatip Lisesi mezunlarının kendi alanları dışındaki üniversitelere girmesinin engellenmesidir. 1998 yılında YÖK tarafından üniversite sınavı puanları hesaplaması ile ilgili olarak alınan bir diğer karar ise, gerçekte İmam-Hatip Liseleri’ni bitirme, yok etme, deyim yerindeyse köküne kibrit suyu dökme planıydı. Karar, İmam-Hatip Lisesi mezunlarının ortaöğrenim başarı puanlarının hesaplaması sırasında, mezun puanların 0.5 yerine 0.2 katsayısı ile çarpılmasını getiriyordu. Bu uygulama, İmam-Hatip Lisesi mezunlarının üniversitede İlahiyat Fakülteleri dışındaki bölümlere girmesini neredeyse tamamen engelleyecek nitelikteydi. Nitekim Anadolu İmam-Hatip Liseleri, katsayı kararı öncesinde öğrencilerinin yüzde 80'inden fazlasını 4 yıllık fakültelere yerleştirebiliyorken, söz konusu katsayı kararı sonrası bu oran yüzde 20'in de altına düşmüştür.

28 Şubat post-modern darbe sürecinde "İrticayla Mücadele Eylem Planı" çerçevesinde yürürlüğe konan söz konusu kararlar, İmam-Hatip Liseleri’ni yeteri kadar öğrenci bulamama ve kapanma sıkıntısıyla yüz yüze getirdi. Zaten bu uygulamanın temel amacı, yeteri kadar öğrenci talebi olmadığı gerekçesiyle, İmam-Hatip Liseleri’ni kapatmaktı. Nitekim aynı gerekçe bu okulların birer birer kapatılmasını beraberinde getirdi. Bu uygulamaların doğal sonucu olarak 1997-2003 yılları arasında İmam-Hatip Liseleri’nin öğrenci sayılarında ciddi düşüş meydana geldi.

İktidara geldikleri 2002’den itibaren İmam-Hatip Liseleri’nin üstlendikleri fonksiyonları yeniden icra etmeleri ve tekrar canlanmaları yönünde Ak Parti hükümetleri tarafından birçok adım atıldı. Nitekim 2009 yılında hükümet tarafından katsayı uygulamasının kaldırıldığı açıklandı. Ne yazık ki bu karar, Danıştay tarafından iptal edildi.

Daha sonra Ak Parti hükümeti tarafından katsayı farkının azaltılmasına yönelik bir uygulama yürürlüğe sokuldu. Bu uygulama sonucu 1 Aralık 2011’den itibaren puan sistemi tamamen ortadan kaldırıldı. Bu tarihten itibaren İmam-Hatip Lisesi mezunlarının kendi alanları dışındaki üniversite bölümlerine girmesi imkânı sağlanmış oldu. Böylece İmam-Hatip Lisesi mezunlarının üniversite sınavlarındaki başarısı yeniden yükselmeye başladı.

Ak Parti hükümeti tarafından yürürlüğe konulan İlköğretim ve Eğitim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile birlikte 2012-2013 eğitim öğretim döneminde İmam-Hatip Liseleri’nin ortaokul bölümleri de tekrar açıldı ve 5. sınıf öğrencileri bu okullara kaydedilmeye başlandı.

2014-2015 eğitim-öğretim yılından itibaren bütün İmam-Hatip Liseleri, Anadolu İmam-Hatip Liseleri’ne dönüştürüldü ve Orta Okullarda girdikleri TEOG sınavı sonucuna göre öğrenci alan orta dereceli eğitim kurumları haline getirildi.

2. Proje İmam-Hatip Liseleri

İmam-Hatip Liseleri, toplumdaki olağan üstü talep göz önünde bulundurularak, ilk kez bu yıl Proje İmam-Hatip Liseleri adı altında şöyle çeşitlendirildi:

1. Uluslar arası Anadolu İmam-Hatip Liseleri,

2. İngilizce Hazırlık Sınıfı Bulunan Anadolu İmam-Hatip Liseleri,

3. Arapça Hazırlık Sınıfı Bulunan Anadolu İmam-Hatip Liseleri,

4. Almanca Hazırlık Sınıfı Bulunan Anadolu İmam-Hatip Liseleri,

5. İspanyolca Hazırlık Sınıfı Bulunan Anadolu İmam-Hatip Liseleri,

6. Hazırlık Sınıfı Bulunmayan Anadolu İmam-Hatip Liseleri,

7. Fen ve Sosyal Bilimler Ağırlıklı Anadolu İmam-Hatip Liseleri,

8. Klasik Sanatlar ve Musiki Ağırlıklı Anadolu İmam-Hatip Liseleri,

9. Hâfız Öğrencilerin eğitim Gördüğü Anadolu İmam-Hatip Liseleri.

2016 yılından itibaren başta İstanbul olmak üzere Türkiye’nin birçok ilinde açılan ve sayıları toplamda 34’ü bulan Proje İmam-Hatip Liseleri, bir yandan uluslar arası okul statüsüne kavuşturulurken, diğer yandan toplum kesimlerinin tümünün eğitim ihtiyacını karşılayacak evrensel/cihanşümul liseler statüsüne ulaştırılmış oldu.

Proje İmam-Hatip Liseleri’nin en büyük özelliği, idareci ve öğretmen kadrosunun belli kriterler göz önünde bulundurularak doğrudan Milli Eğitim Bakanlığı tarafından seçilerek tayin edilmesi. Hükümet tarafından büyük önem atfedilen bu okulların binası, öğrencisi, öğretmeni ve yöneticisi özel kriterlerle seçilerek tayin ediliyor…

Proje İmam-Hatip Liseleri’nin bir diğer önemli özelliği de eğitimde üst düzey kalitenin hedeflenmesi. Bu bağlamda Proje İmam-Hatip Liseleri’nin, hem sosyal ve fen derslerdeki başarıları hem de dinî ve ahlâkî performansları açısından üstün donanımlı öğrenciler yetiştirmeyi ve bilhassa üniversite sınavında yüksek bir imaj oluşturmayı hedeflediği açık. Başta Tıp ve Diş hekimliği fakülteleri olmak üzere Uluslar arası İlişkiler, Siyasal Bilimler, Hukuk, Mühendislikler ve diğer Fen ve Sosyal Bilimler alanında saygın fakültelerin en başarılı öğrencilerinin Proje İmam-Hatip Liseleri’nden mezun öğrenciler olması hedefleniyor…

Bu okulların istenen hedefi tutturabilmesi için, birçok imkânın yanında, bütün öğrencilere burs verilmesi de planlanmaktadır. Mesela Malatya’da bu yıl ilk kez açılan, Fen ve Sosyal Bilimler’in yanında Arapça ve İngilizce dil eğitimi de verecek olan Selahaddin Eyyubi Fen ve Sosyal Bilimler Proje İmam-Hatip Lisesi’ne kayıt yaptıran bütün öğrencilere Malatya İmam-Hatip Okulları Platformu tarafından burs verilecek. Bursun miktarı, öğrencinin puanıyla eşit oranda yükselecek…

Ayrıca Proje İmam-Hatip Liseleri’nde, dereceli öğrenci yetiştirilmesi ve üniversite sınavlarında başarı grafiğinin yükseltilmesi için, dersten sonra özel dershane hocaları eşliğinde öğrencilere etüt ve takviye kurs çalışması da planlanıyor…

Sonuç

İmam-Hatip Liseleri, Selçuklular Dönemi’ndeki Nizâmiye Medreseleri’yle başlayan, Osmanlı Medreseleri ile gelişen ve Türkiye Din Eğitimi tecrübesiyle devam eden, Selçuklu-Osmanlı-Türkiye tecrübesini en iyi şekilde yansıtan dinî eğitim kurumlarıdır. İmam-Hatip Liseleri, yalnızca Türkiye’de değil Pakistan, Rusya ve Çin başta olmak üzere birçok ülke tarafından da ilgiyle izlenerek ciddiye alınan ve hatta model kabul edilen çağdaş eğitim kurumlarıdır.

Açıldıkları tarihten günümüze halkın hem dinî hem de din dışı kültürünün yükseltilmesinde, toplumda dinin bid’at, hurafe ve aşırılıklardan uzak, aslına uygun, Kur’ân ve Sünnet merkezli doğru şekilde öğretilmesinde, dinin yozlaşmaya uğratılmaması, birlik-beraberlik ve kardeşlik duygusunun halka taşınmasında ciddi rol üstlenen İmam-Hatip Liseleri’nin daha da geliştirilmesi ve desteklenmesi hayati derecede önem arz etmektedir.

İmam-Hatip Liseleri’nin Türkiye ve İslâm dünyasının ahlâk, erdem ve dindarlık haritası üzerindeki önemini müdrik bireylerin, geleceklerinin teminatı olan çocuklarının her açıdan yetkin ve donanımlı yetişmesi için bütün imkânların seferber edildiği Proje İmam-Hatip Liseleri’ne yönlendirerek duyarlılıklarını göstermelerinin aslî bir vazife olduğunu düşünüyoruz…

KAYNAKÇA

1. Halis Ayhan, “İmam-Hatip Lisesi”, DİA, XVII/191-193.

2. Recep Kaymakcan, “İmam Hatip Lisesi Literatürü Üzerine Biyografik Bir İnceleme”, değerler Eğitimi Dergisi, Cilt: 9, No: 22, ss. 71-101, Ankara 2011.

3. İbrahim Aşlamacı, “Türkiye’nin İslâm Eğitim Modeli: İmam Hatip Okulları ve Temel Özellikleri”, Turkish Studies, ss. Volume 9/5, ss. 265-278, Ankara 2014.

4. https://tr.wikipedia.org/wiki/İmam_hatip_lisesi.

mehmetkubat@gmail.com


 


 

Yorum Yaz

Doğrulama Kodu
Yorumlar
Son Yazıları Tüm Yazıları

Malatya Platformu

Malatya Hava Durumu

malatya hava durumu malatya hava durumu

Site İstatistikleri [05.07.2017'den beri]

Çevrimiçi Ziyaretçi : 8
Bugün : 579
Bu Ay : 16659
Toplam : 25917

Son Eklenen Firmalar

Büyük Otel

FİRMA DETAYI

Hayat Hastanesi

FİRMA DETAYI

Park Hospital

FİRMA DETAYI

Çapa Tarım

FİRMA DETAYI

Çınar Koleji

FİRMA DETAYI

Lojman Taksi

FİRMA DETAYI
Haber Scripti: KayısıNet - Malatya Web Tasarım | Hosting Yer Sağlayıcı: MiTelekom