Veysel Tay

Veysel Tay

veyseltay@gmail.com

Malatya Perakendesine Eleştirel Bir Bakış

Malatya Perakendesine Eleştirel Bir Bakış

Yakın bir geçmişte Malatya Gıda piyasasında ben de varım diyen, ancak henüz pek varlık gösterememiş olan uluslararası Cash &Carry (Toptan) mağazasını saymazsak eğer; Malatya’da perakende sektörü; Bakkallar, Yerel Zincirler, Ulusal Büyük Mağazalar ve Discount Marketler’den oluşan, dört temel aktörün, amansız rekabetinin mücadelesine sahne olmaktadır. Şüphesiz bu kategorilerin her biri için ayrı ayrı çok uzun analizler yapılabilir. Ancak ben, her bir kategorinin, şehrimizdeki geleceği hakkında düşündüklerimi, bir iki paragrafla özetlemeye çalışacağım.

Bu rekabet ortamında neredeyse hiçbir belirleyici rolü olmayan ve tüketiciye yakınlığı dışında hiçbir avantajı bulunmayan Bakkallar, pastadaki paylarını beşte birin altına kadar düşürmüş durumdalar. Özellikle Discount Marketler ile Yerel Zincirlerin, mahalle aralarında mağaza açmayı yoğunlaştırmalarıyla birlikte, bakkallarımız ellerindeki tek avantajlarını da yavaş yavaş yitiriyorlar ki, pastadan aldıkları paydaki azalma, son dönemde ivme kazanmıştır. Şehrimizdeki Bakkallar, özellikle Avrupa’daki örnekliklerde olduğu gibi, tüm Türkiye’deki bakkallar ile beraber, bir birlik etrafında toplanıp, tedariklerini tek merkezden yönetmedikleri sürece, bir zamanlar Malatya perakende piyasasında hatırı sayılır bir paya sahip olan, gıda toptancıları gibi, ticaretin tarihinde yok olmaya mahkûmdurlar. Bakkalları korumayı esas alan, Yeni Perakende Yasasının yürürlüğe girmiş olması da bu gidişatın yönünü değiştirmeye yetmeyecektir.

İkinci olarak Discount Marketleri ele alacak olursak, şehrimizde 7-8 yıllık bir geçmişi olan bu mağazalar, ilk 2-3 yıl içerisinde çok fazla varlık gösterememiş ve sadece alt gelir düzeyine hitap etmişlerdir. Ancak son 4-5 yılda özellikle yerel zincirlerin, tamamının söz birliği etmişçesine yaptıkları bazı ortak hatalardan dolayı, orta gelir düzeyindeki müşterileri de kendine çekmeyi başarmışlardır.Malatya perakende pastasındaki marka olarak liderliğinin, son bir yıl içerisinde, ulusal bir discount mağazaya geçmiş olması,sembolik de olsa, ilgili firmanın yerel zincirlere karşı kazandığı bir zafer olarak nitelendirilebilir. Malatya perakende pastasındaki payını beşte bire yaklaştıran Discount Marketler, bakkalların çaresizliği ve Yerel Zincirlerin de katkısıyla, bu payı daha da yükselteceğe benziyorlar.

Şüphesiz Ulusal Büyük Mağazalar ile Discount Marketler birbirlerini en az etkileyen rakiplerdir. Ancak her iki kategorideki marketler de şehrimizde, Türkiye ortalamasına göre uzun yıllar sonra piyasada yer edinmiştir. Ulusal Zincirler, Türkiye’deki diğer şehirlere kıyasla, yerel perakendecileri çok güçlü olan, Malatya’ya yatırım yapmaya, deyim yerindeyse, uzun yıllar cesaret edememişlerdir. Malatya perakende piyasasında müşteri edinmek için, yerel zincirlerin zayıflamasını bekleyen her iki grup da beklediği fırsatı yakalayıp, Malatya’daki ticaretinden para kazanmaya başlamıştır. Bu süreç şüphesiz hızlanarak devam edecektir, zira Yerel Zincirlerimiz o altın yıllarına bir daha asla geri dönemeyecektir. Ulusal Büyük Mağazalar artık şehrimizdeki üst gelir düzeyi ile birlikte, Fiyat-Kalite-Hizmet üçlüsünden, kalite ve hizmeti biraz daha önceleyen orta gelir düzeyindeki müşterileri de portföyüne katmış durumdadır. Tıpkı Discount mağazalarda olduğu gibi piyasa payı beşte bir civarında olan bu kategori, Bölgede güç kazanmaya çalışan, Cash &Carry ve diğer yeni aktörlerin de (yeni kurulacak ulusal zincirler ve şehrimizde piyasaya girebilecek olan diğer ulusalların da) katılımıyla Yerel Zincirlerden ciddi anlamda müşteri devşireceklerdir. Zira ulusal (ve hatta bölgesel) zincirler yakın bir gelecekte AVM ve tek nokta mağazacılığından çıkıp, mahalle aralarına kadar mağaza açıp müşteri avına çıkacaklardır.

Gelelim son yıllardaki büyük kan kaybına rağmen, halen Malatya perakende piyasasının beşte ikisinden fazlasınıahâkim olan Yerel Zincirler ile ilgili değerlendirmelerimize. Yerel zincirleri özellikle sona bıraktım, zira Malatya Perakendesi için, yakın bir gelecekte en büyük değişimin yerel zincirlerde gerçekleşmesini bekliyorum.

Son yıllarda yerel zincirlerimiz, cirolarını eritmemek için sürekli yeni satış noktası yatırımına gittiler ve bu yeni yatırımlar ile Malatya ölçeğinde cirolarının enflasyon karşısında erimesinin önüne büyük ölçüde geçebildiler. Ancak yeni yatırımlarla gelen işletme giderlerinin artışı sorununu, kâr marjlarınıartırarak kapatmaya çalışmaları sonucu, Discount marketlerle olan fiyat makasının açılmasına, Ulusal Zincirlerle olan makasın ise daralmasına neden oldu.

Yerel zincirlerimiz her iki kategorideki ulusallarla da rekabet edebilmek için yeni yatırım yerine, geleneksel perakendeden sıyrılıp organize perakendeye adım atabilselerdi, stoklarını ve başta sıcak gruplar olmak üzere kategorilerini iyi yönetebilselerdi (örneğin yeni satış noktası yerine, Kategorik Büyüme yoluna gidebilselerdi), giderlerini azaltıp, personel kalitesini de artırıp, geçmişteki fiyat avantajının yanına, kalite ve hizmet avantajlarını da ekleyebilselerdi, şüphesiz bugün durum çok daha farklı olabilirdi.

Geçmişi ve ânı değerlendirme imkân ve bilgisine sahip olmayan ve bilgiye dayanmayan, yönetim anlayışıyla ancak bu kadar yol alınabilmiştir. Yerel zincirler geri dönüşü olmayan bu yolda, gelir düzeyine göre müşteri piramidinin, alt kısmını Discount kategorisine kaptırırken, üst kısmını da Ulusal Zincirlere kaptırdı. Şüphe yok ki pastadan alınan pay dikkate alınırsa, Türkiye’nin birçok şehrine göre Malatya yerel perakende zincirleri halen güçlü durumdadırlar. Malatya yerel zincirlerinin halen bu kadar güçlü durumda olmalarında, son dönemlerde sektörün en çok ezileni durumunda olan, tedarikçi distribütörlerin, vefalı ve güçlü yapılarının da katkısı unutulmamalıdır.

Artık sadece birbirleriyle rekabet eden Yerel Zincirler, gittikçe artan işletme giderleri ve ötelenen finans maliyetleri nedeniyle, önemli bir yol ayrımına gelmektedirler. Kapitalist ekonominin 90/10 kuralı (diğer bir deyişle 9 pula 1 pul kuralı) ülkemiz genelinde, Discount marketçilikte gerçekleşmiştir. Ancak büyük mağazalarda henüz gerçekleşmemekle birlikte, kaçınılmaz bir son olarak yakın bir gelecekte gerçekleşeceği kanaatindeyim. Ülke genelinde yeni yatırım kararı alınan büyük mağaza zincirlerinin de bu sonu hızlandıracağı muhakkaktır. Dolaysıyla bugünün vefalı ve güçlü distribütörlüklerinin de yok olacağı ya da birer lojistik firmasına dönüşeceği yakın bir gelecekte, bölünerek farklı isimlerle piyasaya girmeye çalışanlar değil, sadece birleşerek büyüyen yapılar ayakta kalabilecektir.

Malatya ölçeğindeki yereller ele alındığında bu birleşme için pek de ümitli olduğumu söyleyemeyeceğim. Bu nedenledir ki pek yakında satışa sunulacak yerel zincirlerle karşılaşmamız sürpriz olmayacaktır. Ulusal zincirlerin makroekonomik göstergeler nedeniyle pek fazla şirket satın alma düşüncesinde olmadığı bu dönemde, ilk satanlar şüphesiz daha kârlı olacaktır. Ancak şirket satmanın geçmişteki kadar kolay ve yüksek marka bedelleriyle olmadığı/olamayacağı da unutulmamalıdır. Bilançolarına baktıklarında yüzleri gülmeyenlerin, böyle bir satıştan pek de ümitlenmemeleri gerekmektedir.

Tabi bütün bunlar şahsıma ait değerlendirmeler, bakalım gelecek bize ne gösterecek diyor ve ekliyorum: ‘Her sektörde olduğu gibi, perakendede de gelecek,birlikte hareket ederek, bilgiye dayalı yönetimle yol alanların olacaktır.’

Veysel Tay (veyseltay@gmail.com)

Yorum Yaz

Doğrulama Kodu
Yorumlar

ali @yerel zincirler cikis yolu marul.com e-ticaret

29 Haziran 2016 10:50

merhaba yerel marketlerin ayakta kalmasi icin tek yol paket servisi ile sehrin tum yaninda insanlara sube acmadan ulasmaktir. marul.com bu konuda yerel marketlere 1 gunde sistem kurup internet uzerinden siparis almalarina olanak sagliyor.

Son Yazıları Tüm Yazıları

Malatya Platformu

Malatya Hava Durumu

malatya hava durumu malatya hava durumu

Site İstatistikleri [05.07.2017'den beri]

Çevrimiçi Ziyaretçi : 5
Bugün : 676
Bu Ay : 18337
Toplam : 27595

Son Eklenen Firmalar

Büyük Otel

FİRMA DETAYI

Hayat Hastanesi

FİRMA DETAYI

Park Hospital

FİRMA DETAYI

Çapa Tarım

FİRMA DETAYI

Çınar Koleji

FİRMA DETAYI

Lojman Taksi

FİRMA DETAYI
Haber Scripti: KayısıNet - Malatya Web Tasarım | Hosting Yer Sağlayıcı: MiTelekom