Abdulkadir Çolak

Abdulkadir Çolak

abdulkadir-colak@yahoo.com

AÇGÖZLÜLÜK

Yazı  dizimiz ile; Kutadgu Bilig’in atasözü değerindeki beyitlerinden aynı konuda olanları bir araya getirerek incelemeye devam ediyoruz. Bu yazıdaki konumuz:

AÇGÖZLÜLÜK

 

Açgözlü, sözlükte; mala, yiyeceğe ve içeceğe doymak bilmeyen, açgöz, gözü aç, doymaz, gözü doymaz, tamahkâr, haris, hırslı, tokgözlü karşıtı: “(Bir sürü dedikodudan çekindim, eksik olmasın muhtar pek açgözlü değilmiş.)

Açgözlülük ise;  açgözlü olma durumu veya açgözlüye yakışacak davranış, doymazlık, gözü doymazlık, tamahkârlık, tamah: “(Gönlü o kadar geniş imiş ki sair yoksullar gibi imarethaneden bir tas çorba içmeyi dahi açgözlülük sayarmış.)

Açgözlülükle ilgili Cenab-ı Allah (CC); “Kendisini tek olarak (ve yapayalnız) yarattığım (şu adam)ı Bana bırak; Ki Ben ona, ‘alabildiğine geniş kapsamlı bir mal’ (servet) verdim. Göz önünde-hazır çocuklar (verdim). Ve sayısız imkan ve fırsatları önüne serdim. Sonra, daha artırmam için tamah eder (doyumsuz istekte bulunur). Hayır; çünkü o, Bizim ayetlerimize karşı ’kesin bir inatçıdır.’(Müddessir Suresi, 11-16), buyuruyor.

 (Sadakalar) Kendilerini Allah yolunda adayan fakirler içindir ki, onlar, yeryüzünde dolaşmaya güç yetiremezler. İffetlerinden dolayı bilmeyen onları zengin sanır. (Ama) Sen onları yüzlerinden tanırsın. Yüzsüzlük ederek insanlardan istemezler... (Bakara Suresi, 273)

İbni Abbas ve Enes İbni Mâlik radıyallahu anhüm’den rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “İnsanoğlunun bir dere dolusu altını olsa, bir dere daha ister. Onun gözünü topraktan başka bir şey doyurmaz. Ama Allah, tövbe edenin tövbesini kabul eder.” Buhârî, Rikak 10; Müslim, Zekât 116-119.

 Peygamber Efendimiz (sav) de hadis-i şeriflerinde iman edenleri tamahkarlığa karşı uyarmış, ‘Sakın tamahkar olmayın! Tamah, fakirliğin ta kendisidir.’ [Taberânî] buyurmuşlardır. Bir başka hadis-i şeriflerinde ise; ’Müminin izzeti, insanlara karşı tokgözlü olmasıdır.’ [Hakim] buyurarak tamahkarlıktan uzak olmasının mümini izzetli kıldığına dikkat çekmişlerdir. Bir başka hadisinde ise Hz. Muhammed (sav), dünyayı hırs edinen ile etmeyen arasındaki farkı şöyle bildirmiştir: Kim ki arzusu, amacı dünya olursa Allah o kimsenin aleyhine işini darmadağın eder, fakirliğini iki gözünün arasında kılar (yani dünyalığı elde etmek uğrunda sıkıntılar çeker, ihtirası da dinmez) ve dünya (nimet ve malın)dan kendisi için (kaderinde) yazılmış olan miktardan başka hiçbir şey ona gelmez. Kimin niyeti, arzusu ahiret olursa Allah o kimse için (dağınık) işini toparlar (düzenler), zenginliğini kalbine yerleştirir, dünya (nimetleri ile malı) da boyun eğerek (rahatlıkla) gider.’ (İbni Mace, Cilt 10, Sf.374)

Açgözlülükle ilgili birkaç atasözümüz de söyledir:

Acıkan doymam, susayan kanmam sanır.

Az tamah, çok ziyan getirir

Deveyi yardan (uçurumdan) uçuran bir tutam ottur.

Gözü tanede olan kuşun ayağı tuzaktan kurtulmaz.

Açgözlü değer verceği şeyi bilmez, onun için araçlar amaç haline gelmiştir. Bunun için de dünyanın, malın ve isteklerinin hamallığından kurtulamaz. Her zaman tamah ettiği şeylerin kölesidir; bir türlü efendi ya da bey olmayı başaramaz.

Dünyada savaşların nedeni de çoğu zaman açgözlülüktür. Timurlenk Yıldırım Bayezıt ile karşılaştığında “dünya bir padişaha çok, iki padişaha az” diyerek bu duyguyu dile getirmiştir.

Kutadgu Bilig’de bulunan açgözlülükle ilgili beyitleri şöyle sıralayabiliriz:

Çok mal açgözlüyü doyurmaz, ecel gelince, peşiman olur, fakat artık işini yoluna koyamaz (beyit,1143 )

Açgözlülük, ilacı ve devası bulunmayan bir hastalıktır, onu bütün dünya kahinleri bir araya gelseler tedavi edemezler. (beyit, 2002)

Bütün açlar yer ve içerlerse nihayet doyarlar; açgözlü adamın açlığı ölümle nihayete erer. (beyit, 2003 )

Açgözlülük kimi fakir yapmışsa; bu dünya onu ne kadar doyursa, onu zengin yapamaz. (beyit, 2615 )

Tamahkar, ne kadar bey olursa olsun köledir; tamahkar her vakit aşağılık bir insan olarak kalır. (beyit, 2724)

Açgözlü kimseye memlekette mevki verme; onun memleket nizamını bozacağından hiç şüphe etme. (beyit, 5305)

Açgözlüye bütün dünya malı az gelir; olana kanaat eden kimsenin ömrü saadet içinde geçer. (beyit, 5389 )

Bu güzel sözlerin üzerine fazla söz söylemeye gerek yoktur.

Yorum Yaz

Doğrulama Kodu
Yorumlar
Son Yazıları Tüm Yazıları

Malatya Platformu

Malatya Hava Durumu

malatya hava durumu malatya hava durumu

Site İstatistikleri [05.07.2017'den beri]

Çevrimiçi Ziyaretçi : 7
Bugün : 612
Bu Ay : 18273
Toplam : 27531

Son Eklenen Firmalar

Büyük Otel

FİRMA DETAYI

Hayat Hastanesi

FİRMA DETAYI

Park Hospital

FİRMA DETAYI

Çapa Tarım

FİRMA DETAYI

Çınar Koleji

FİRMA DETAYI

Lojman Taksi

FİRMA DETAYI
Haber Scripti: KayısıNet - Malatya Web Tasarım | Hosting Yer Sağlayıcı: MiTelekom