Alıntı Yazılar

Alıntı Yazılar

alinti-yazilar

Mısır'a 'Neo-Memluk' model..

Mısır'a 'Neo-Memluk' model..
 
ABD Dışişleri Bakanı John Kerry, darbeci Mısır ordusu için,'demokrasiyi yeniden inşa ediyorlar' demiş. 60 yıldır Mısır'ı yöneten bir dikta ordusu demokrasiyi inşa edebilir mi? ABD'nin darbecileri ödüllendiren bu yaklaşımını not edelim ve Orta Doğu'ya bir yönetim modeli olarak dayatılan 'Memluk sistemi' hakkında bir iki şey söylemek gerekiyor.
 
Mısır'lı iktisatçi Samir Amin, Mısır'da yaşanan her siyasal boşluğun yol açtığı sürüklenme halinin Memluk otokratik geleneğinin perçinlenmesine katkıda bulunduğunu vurgular. Amin, 1952'deki askeri darbeyle kurulan 'Nasır rejimi'ni aydınlanmış despotun planlanmış projesi olarak görür. General Sisi'yi Albay Nasır'la aynı pozisyona koyabilirsiniz. Nitekim John Kerry'nin yaptığı da budur. Aslında Mısır meselesi, askeri, ekonomik, siyasi ve idari yapısına nüfuz etmiş bulunan 'Memluk tarzı' askeri oligarşik sisteminin tasfiye edilmesi meselesidir.
 
Osmanlı döneminde de Memluk askeri beyleri nüfuzlarını korudular. 1811'de yıkılan Memluk sistemi 1952'de CIA'nın desteklediği 'Hür Subaylar' darbesiyle yeniden üretildi. Bu model yakın bölgeye de benimsetildi. 'Soğuk Savaş' döneminde ABD ve Rusya, İslam dünyasını kolayca kontrol etmek için 'Memluk modeli'ni destekledi. Aynı model şimdi de perde gerisinde iplerin askerin elinde olduğu, görüntüde sivil bir 'vesayet rejimi' biçiminde inşa edilmeye çalışılıyor. Mursi'nin askeri darbeyle devrilmesinin sebebi bu modele direnmesiydi.
 
Memluk modelinde yönetim askeri sınıf arasında el değiştirir. Bir Memluk gider, bir başka Memluk gelir. General Hüsnü gider, General Sisi gelir. İpler Sisi'nin elinde olduktan sonra bırakın vitrinde Baradey görünsün, ne çıkar! Osmanlı döneminde de Mısır İstanbul'dan tayin edilen valiler tarafından yönetiliyor olsa bile gerçekte iktidar Memluk beylerinin elindeydi. İç iktidar mücadelesi de 'Fikariler' ve 'Kasimiler' olarak bilinen iki askeri hizip arasında geçiyordu. Profesyonel asker olarak yetiştirilen Memluklar sadece savaşmıyorlar, pazarda mal satıyor, kahve tüccarları ile pazarlık yapıyor, tarımsal ürünün dağıtım tekellerini aralarında paylaşıylardı. Ecnebi himayesindeki tüccarlara verilen imtiyazların ortakçıları da bunlar idi.
 
1950'lerden itibaren yeniden üretilen Memluk sisteminde, fabrikaları ve işletmeleri generaller, albaylar yönetiyor. Yukarı Mısır'ın saldırgan bedevi kabilerinin yerini Kahire'deki 'Baltacılar' aldı. Hizipler arası mücadelede rol oynayan Suriyeli Hıristiyan tüccarlar ve Musevi tüccarların yerini Necip Saviris gibi darbe destekcisi liberal hıristiyan işadamları alırken, eski Memluk Beylerine kol kanat geren Fransa, Venedik ve Rusya'nın yerini Amerika, İngiltere aldı. Nasır döneminden itibaren askeri sınıfın tekelinde tuttuğu ekonomik, mali ve idari alanlarda istihdam edilen yüzbinlerce memur/işçi yeri geldiğinde rejim taraftarı milislere dönüşebiliyor.
 
Kavalalı Mehmet Ali Paşa dönemine kadar Memluk askeri şefleri idari, ticari, mali kaynaklar üzerindeki nüfuzlarını sürdürdüler. Mehmet Ali Paşa ilk başta uzlaşma yoluna gittiyse de, ilki 1805'de Nil civarında bir ziyafette, diğeri 1811'de Kahire'deki iç kalede bir istişare toplantısı vesilesiyle en kudretli Memluk askeri şeflerini tuzağa düşerek ortadan kaldırdı. Kavalalı Paşa böyle yaparak kendi iktidarını kurabildi. Kral Faruk'un 1952'de devrilmesiyle birlikte Memluk despotik rejimi Albay Nasır ile yeniden inşa edildi. Mısır'da olan biteni anlamaya çalışırken bu 'Neo-Memluk' sistemi gözardı etmemek gerekiyor.

ABDULLAH MURADOĞLU / yeni Şafak

Yorum Yaz

Doğrulama Kodu
Yorumlar
Son Yazıları Tüm Yazıları

Malatya Platformu

Malatya Hava Durumu

malatya hava durumu malatya hava durumu

Site İstatistikleri [05.07.2017'den beri]

Çevrimiçi Ziyaretçi : 12
Bugün : 403
Bu Ay : 4429
Toplam : 4429

Son Eklenen Firmalar

Büyük Otel

FİRMA DETAYI

Hayat Hastanesi

FİRMA DETAYI

Park Hospital

FİRMA DETAYI

Çapa Tarım

FİRMA DETAYI

Çınar Koleji

FİRMA DETAYI

Lojman Taksi

FİRMA DETAYI
Haber Scripti: KayısıNet - Malatya Web Tasarım | Hosting Yer Sağlayıcı: MiTelekom