Ğıffari Türkmen

Ğıffari Türkmen

giffari-turkmen

Yeri ve Zamanında Örf

 Yeri ve Zamanında Örf

    Hayatımızda inanç ilkelerimiz asıl belirleyici unsur iken örf de hayatımızı süsleyen ara unsur olarak varlığını sürdürür. Bunun yanında devletin koyduğu kurallar da var fakat bu gündemimin önemli bir konusu değildir.

   Örfü bazen biz oluştururuz, bazen de o bizi oluşturur. Tarihten aktarıla gelen kimi örf bizden önceki nesillerin kişiliğini şekillendirdiği gibi bizim kişiliğimizi de şekillendirir. Zaman zaman rötuşlar geçirse de varlığını sürdürür. Bir örfün oluşması basit bir şey değildir. Toplum hayatında kabul görmeyen bir örfün oluşması söz konusu değildir.

  Yemeğin aile fertlerinden önce misafire ikram edilmesi, küçük- büyük aile bireyleri için bir nefis terbiyesi, başkasının ihtiyacını kendi ihtiyacından öne alma ve bir fedakârlık alışkanlığı oluşturur. “Komşusu aç iken kendisi tok yatan bizden değildir.” hadisi şerifi bir örf oluşturmuştur.

Örf bazen bireysel hayatı korurken çoğu kere toplumsal hayatın devamını önceler, bireysel hakları toplumsal hayatın devamı uğruna yok saydığı da olur. Bazen cinsiyet üstünlüğünü destekler.

   Bir anne veya baba bir yetim çocuğun yanında kendi çocuğunu sevmemelidir, örfü yetim bireyin duygusal gelişimini korur. Dayanağını Resulullah (a.s.)ın sünnetinden alan düğün veya cenaze merasimleri toplumsal birlikteliğin devamını korur. Yapılan bir düğün merasiminde düğün sahibi toplumsal birlikteliği koruma uğruna büyük fedakârlık göstermektedir. Cenaze merasimine katılan birey belli bir süre için kendi zevkinden, neşesinden vazgeçmektedir.  

Toplumsal hayatın değişmesi ile birlikte kimi yeni örfler şekillenirken kimisi de uygulama zeminini veya zamanı kaybederek sadece tarihin sayfalarında kendisine yer bulur. Liberal-kapitalist hayat toplumsal dayanışmayı sağlayan örfleri zayıflatmaktadır. Çekirdek aile, geniş aileyi yaşam alanın dışına itmektedir.

Örf, yerinde ve zamanında yaşanınca amacı gerçekleşir. Yeri veya zamanı değişen kimi örfü sürdürmenin faydası olmadığı gibi çoğu kere istenmedik sonuçlar da doğurur. Modern hayatın bu çağında bundan 30-40 yıl önceki temizlik alışkanlık ve yöntemlerini sürdürmenin hiçbir faydası olmadığı gibi zararlı sonuçları vardır. Sevincin, neşenin paylaşıldığı düğün merasimlerinde yetenek ve güç gösterisinde bulunulur. Bunun için silahlı gösteriler, sportif müsabakalar, sanatsal etkinlikler yapılırdı. Düğünlerde mermi sıkılan yerler geniş kırsal alanlardı, sıkan kişiler yetişkin aklı başında kişilerdi. Bu yüzden mermi kazası yaşanmazdı. Fakat siz tutup aynı düğünü şehrin dar sokaklarına taşırsanız istenmedik sonuçlarla karşılaşırsınız. Köylerdeki insanlar birbirinin üzüntüsünden de sevincinden de haberdardı. Düğün yapan birisi hüznü olan komşusunu görür saygı gösterirdi, komşusunun hüznüne davul- zurna ile cevap vermezdi. Bu günün şehir hayatında aynı mahallede oturan kişiler birbirlerinin hüznünden de sevincinden de haberdar olmuyorlar. Biri şehir sokağında düğün yaparken yanındaki binadan tabutun çıkarıldığını biliyorum. Bir öğrenci yıllarca emek verip sınava hazırlanıyor. Tamda sınav gecesi sokakta gece yarılarına kadar davul- zurna çalınıyor. Şehirde köy hayatı, köyde de şehir hayatı yaşanmaz.

Geçtiğimiz günlerde ramazan davulu sorunu çıktı. Ramazan davulu eski bir adettir. Mahallenin davulcusu vardı. Bu davulcu sadece ramazanda değil diğer zamanlarda da mahallelisiyle beraberdi. Mahallesinin sevincini de hüznünü de paylaşırdı. Ailelerin hayatındaki önemli olaylarda ailenin yanında bulunurdu. Düğününe giderdi, taziyesine giderdi. Askeri uğurlamaya giderdi, döndüğünde hoş geldin demeye giderdi. Çocuğu olanın sevincini paylaşmaya giderdi, ev yapanın evinin hayırlı olmasına giderdi. Çaldığı ramazan davulunun kimseyi rahatsız etmediğini bilirdi ve insanların sahura kalkma zamanı gelince davulunu çalardı. Bu ziyaretlerde dönemine uygun bahşişler kendisine seve seve sunulurdu. Bugün bu davulcular gitti yerine senenin onbir ayı boyunca hiç karşılaşmadığımız yabancısı olduğumuz davulcular geldi. Çokca mahalleyi dolaşıp çokca gelir elde etmek için erken saatlerde davul çalmaya başlayıp sadece uykumuzu böldüler. Davul çalmaya başladıkları saatte kendi ailelerinin sahura kalktığını hiç düşünmüyorum. Bugünün koşullarında insanların davul ile oruca kalkmaya ihtiyaçları yoktur. Diğer bir gerçek ise şehir yerlerinde bir miktar aileler oruç tutmamaktadır. Müslümanlar için bir ibadet olan oruçta bunu kabul etmeyen kişileri,  gerekliliği kalmamış bir örf ile rahatsız etmenin birlikte yaşama koşullarına uymadığını düşünüyorum. Bu olay günümüzde öne çıkmış olan insan haklarına da uymuyor. Bir örfü yaşamak için başkasını en mahrem mekânı olan evinde gecenin o vaktinde rahatsız etmenin ne anlamı var?

 Ramazan davuluna bu kadar hassasiyet gösterenlerin tamamı acaba aynı hassasiyeti beş vakit namaz için de gösteriyorlar mı? Aynı hassasiyeti imana şirki karıştırmamaya da gösteriyorlar mı? Aynı hassasiyeti islam düşüncesinin adeta sütunları olan temel islami kavramların içinin boşaltılmamasına ve bu kavramların bazısının islami olmayan düşünce, kurum veya kuruluşlara meşruiyet kazandırmak için kullanılmamasına da gösteriyorlar mı? Elbette bunlara gerekli hassasiyeti gösterenler vardır. Bunlardan Allah (c.c.) razı olsun. Bu gibi ritüellere gösterilen ilgi bugün dinin asli unsurlarına gösterilen ilgiden çok daha fazladır. Gerekliliği kalmamış bir örf olan ramazan davulunu, Resulullah (a.s)ın bir sünneti olan ezan ile ilişkilendirmenin de hiçbir anlamı yoktur. Örflerin ibadetle ilişkilendirilmesi zamanla örflerin ibadet gibi algılanmasına sebep olur. Bu da bizi hanif olan dinden sapmaya götürür.

Yorum Yaz

Doğrulama Kodu
Yorumlar
Son Yazıları Tüm Yazıları

Malatya Platformu

Malatya Hava Durumu

malatya hava durumu malatya hava durumu

Site İstatistikleri [05.07.2017'den beri]

Çevrimiçi Ziyaretçi : 7
Bugün : 508
Bu Ay : 18898
Toplam : 28156

Son Eklenen Firmalar

Büyük Otel

FİRMA DETAYI

Hayat Hastanesi

FİRMA DETAYI

Park Hospital

FİRMA DETAYI

Çapa Tarım

FİRMA DETAYI

Çınar Koleji

FİRMA DETAYI

Lojman Taksi

FİRMA DETAYI
Haber Scripti: KayısıNet - Malatya Web Tasarım | Hosting Yer Sağlayıcı: MiTelekom