Alıntı Yazılar

Alıntı Yazılar

alinti-yazilar

Malik Binnebi ve tarihin metefiziği

 İster rejimleri sonradan çalınsın isterse yolunu şaşırsın 20’inci yüzyılda bağımsızlıklarına kavuşan İslam ülkelerinin gerisinde kurucu bir düşünce ve irade yatmaktadır. Ve bu düşüncenin gerisinde büyük düşünürler vardır. Pakistan’da Muhammed İkbal,  İran’da Ali Şeriati, Türkiye’de Mehmet Akif ve Cezayir’de Malik Binnebi ve Bosna’da Ali İzzetbegoviç bunlardan birkaçıdır.  Bu dev isimlerden bazıları kendi ülkelerinde sanki gizli olarak cezalandırılmış ve adeta ademe mahkum edilmiştir. Bunlardan birisi de Malik Binnebi’dir. Devrim ona sırtını dönmüş ve nisyana terk etmiştir.  Öyle ki Malik Binnebi’nin kendi ülkesinde iade-i itibara ihtiyacı vardır. Lakin Cezayir devrimini Fransa adına çalanlar hayatını İslam birliğine ve Batı fikrinin tahliline ve reddine hasretmiş olan Malik Binnebi’den ve fikirlerinden hoşlanmayacaklardır. Onun fikirleri çalıntı yeni rejime sıcak gelmemiştir.  Cezayir’de bir Mustafa Kemal görmek istediğini söyleyen Halit Nezzar gibileri için muteber ve gözde mütefekkir Malik Binnebi değil Tevfik Fikret gibiler olmalıdır. Kitaplarında ve yazılarında en fazla Rönesans (nahda) ismini kullanan mütefekkirlerin başında Malik Binnebi gelmektedir. Rönesans ifadesinden başka tedavüle soktuğu sosyolojik kavramlardan birisi ‘kabiliyetü’l hezime’ yani sömürgeciliğe yatkınlık kavramıdır. Kimileri buna zihni sömürgecilik de (Colonisation of minds) demişlerdir. Mısırlı Tevfik Tavil de buna benzer kavramlar kullanmıştır.

*
Son günlerde Mısırlı Dr. Abdulhalim Avis’in bir kitabında Malik Binnebi’nin yeni bir kavramıyla daha tanıştım. Bu da tarihe tanıklığının bir sonucu olan ‘tarihin metafiziği’ kavramı veya ifadesidir.  Bu birçok tarihi esrarı (elgaz) da açıklayan bir kavramdır.  Tarih ve tarihi olaylar birçok zaviyeden yorumlanabilir ve bunlardan bir kısmı doğru olabileceği gibi bir kısmı da yanlış olabilir. Veya hepsi de birden yanlışlanabilir. Öyleyse tarihle ilgili şaşmaz bir değerlendirmeye veya oy birliğine (icmaya) varmak mümkün değildir.  Tarihin seyrini tayin eden ve şekillendiren esbab dairesindeki olaylardır. Olaylar tarihi şekillendirirler ama olayları kim şekillendirir? İşte buna müsebbibu’l esbab diyoruz.  İşte bu anlamda Malik Binnebi tarihin metafiziği ifadesini kullanmaktadır. Yani tarihe ilahi bir müdahale söz konusudur. Bazen insan olayları atlattıktan sonra kendisinin oynadığı role bile inanamaz. Sözgelimi 1991 yılında SSCB’yi yıkan ve komünist darbeyi engelleyen olayın Yeltsin’in tankların üzerine çıkması olduğu söylenmiştir. Tarihi bir an ve lahzadır. Ama Yeltsin’in bu tavrı gerçek midir yoksa bir algı mıdır? Yeltsin’in oradaki rolünü reddedenler veya küçümseyenler aslında Yeltsin’in o an sarhoş olduğunu ve ne yaptığını bilmediğini söylüyorlar. Yani iradi bir olaydan ziyade gayri iradi bir olay olarak değerlendiriyorlar.  Tarihi olayları bir amile veya etkene indirmek onu anlamamaktır. Zira tarih yatay ve dikey amiller vasıtasıyla şekillenir ve gelişir.  Bazen son bir amil aslında amiller bütününün son parçasıdır. Araplar buna ‘el el fakrullezi( veya: el heşşetü) kaseme zahre’l bair’ derler. Devenin belini böken son ağırlık. Türkçe'de benzer bir deyim olarak buna 'zurnanın zırt dediği yer' derler.
*
Elbette Malik Binnebi, Arap Baharını görmeden tarihin metafiziği kavramını kullanmıştır Lakin öyle olmakla birlikte bu kavram Arap Baharını en iyi ifade eden kavramlardan birisidir. Halis Çelebi gibilerine göre Suriye gibi ülkelerde yaşananlar ancak bin yılda bir tekrarlanabilir. Ancak ilahi irade ile açıklanabilir. İnsanların ittifakla dile getirdikleri gibi, bu silkinme veya kalkışma Arap insanından beklenen bir durum değildi. Arap insanı değiştiğinde değiştirme iradesini de kazanmış ve fiilen bunu ortaya koymuştur.  Arap Baharı için onlarca yorum yapılıyor. Bazıları zati dinamiklerle harekete geçtiğini savunurken bazıları da tam aksine Amerikan komplosu olduğuna inanmaktadır.  Bu yorumlardan bazıları doğru bazıları da yanlış olabilir. Lakin tamamı da yanlış olabilir.  Bununla birlikte, ortada Fukuyama’nın ifadesiyle tarihin harekete geçmesi var. Malik Binnebi tarihin harekete geçmesini tarihin metafiziğine bağlıyor.  Dolayasıyla Malik Binnebi’nin felsefesinde tarihin seyri maddi değildir, manevi dinamiklere bağlıdır.  Doğrudan olaylara bağlı değildir. Gazali gibilerinin ifade ettiği gibi ortada sebepler mevmuası veya manzumesi olabilir lakin bu sebepler zorunluluk ifade etmezler. Burada da ilahi müdahale çerçevesinde zorunsuzluk kanunu ve prensibi işler.  Dolayasıyla Malik Binnebi’nin felsefesinde tarihin şekillendirilmesinde beşerin esbap dairesinden fazla bir payı yoktur. Asıl faktör müsebibu’l esbabtır.  Malik Binnebi tarihin metafiziği ifadesiyle tarihi İslam inancı içine oturtuyor. İkinci olarak, ‘kabiliyetü’l hezime’ kavramıyla birlikte de komployu reddetmemekle birlikte komplo kolaycılığını reddetmektedir.  Milletlerin düşüşünde ve hezimetinde dış amillerden ziyade iç amiller rol oynar. Hazreti Ömer de bunu  şöyle ifade etmiştir:” Biz savaşlara iki puan önde başlarız.  Allah’ın izniyle kendi zaferimizden emin oluruz. Düşman taraf da bizim kazanacağımızdan emindir ve savaşa bu şartla girer ve kazanırız…” Demek dış şartlar kadar dahili irade de önemlidir. Belki daha önemlidir. Savaşı başkalarının gücüyle değil kendi zafiyetinizle kaybedersiniz.
Kısaca, tarih metafiziktir. Arap Baharı da metafiziğin ürünüdür.
 
Dünya Bülteni / Mustafa Özcan
Yorum Yaz

Doğrulama Kodu
Yorumlar
Son Yazıları Tüm Yazıları

Malatya Platformu

Malatya Hava Durumu

malatya hava durumu malatya hava durumu

Site İstatistikleri [05.07.2017'den beri]

Çevrimiçi Ziyaretçi : 5
Bugün : 294
Bu Ay : 1549
Toplam : 1549

Son Eklenen Firmalar

Büyük Otel

FİRMA DETAYI

Hayat Hastanesi

FİRMA DETAYI

Park Hospital

FİRMA DETAYI

Çapa Tarım

FİRMA DETAYI

Çınar Koleji

FİRMA DETAYI

Lojman Taksi

FİRMA DETAYI
Haber Scripti: KayısıNet - Malatya Web Tasarım | Hosting Yer Sağlayıcı: MiTelekom