Editörün Seçtikleri

Editörün Seçtikleri

editorun-sectikleri

Şimdiki Kızların Çeyiz Sandığı Yok!

Bilemem iyi mi, yoksa kötü mü, ama işin gerçeği şu ki, artık kızlar çeyiz işlemiyor. Hele büyük kentlerde doğup büyüyen kızların bu taraklarda hiç mi hiç bezi yok…

Çeyizi zengin olan kız, hünerli, becerili, evcimen diye tanınırdı çevresinde. Anneler, kızlarını bu konuda yönlendirirlerdi. Bir evin kızı biraz boylanıp serpildi mi, hemen ona bir çeyiz sandığı, bir de dikiş makinesi alınırdı. Varlıklı aileler mutlaka ceviz ağacından yapılma, oymalı, işlemeli, gül motifleriyle bezeli bir sandık alıp sandık odasının bir köşesine yerleştirir; gelip geçenin eli değmesin diye de üzerine halı, kilim denkleri koyardı…

Ailenin hali vakti orta şekerliyse, cilalanıp parlatılmış kavak ağacından olurdu çeyiz sandığı. Ama üzerini, avuç içine sıcak kadar küçük aynalarla süslenmiş, renkli kuş resimleri düşürülmüş olurdu mutlaka. Ya da resimli madeni bordürler çakılır, bir hava verilirdi. Sandığın içi, desenli kâğıtla kaplanarak süslenirdi. Ayrıca kokusu çamaşırlara sinsin diye lavanta, kurutulmuş gül, kokulu sabun, küçük şişe esans bırakılırdı.

Sonra ana kız başlarlardı sandığın içini doldurmaya. Yatak örtüleri, yastık kılıfları, havlular, hamam takımları, masa örtüleri, sehpa örtüleri, el bezleri, mermerşahiler, taş baskılı yazmalar, dört bir yanı fırdolayı işlenmiş dolaklar, mendiller, damat adayı için özene bezene, heyecanla, kalp çarpıntılarıyla, acaba beğenir mi, kullanınca başka kadınların gözünü üstüne çeker mi diye bin bir kaygıyla kravatlar işlenirdi… Yapılan işlerde mutlaka çifte kumru motifleri bulunurdu. Kuşların gagası mutlaka uç uca getirilirdi! Kız sözlüyse, nişanlıysa ya da iki kişi arasında gönül alışverişi olmuşsa, mendilin bir köşesine erkeğin adının başharfi işlenirdi.

Gelinlik kızın elinde günün her saatinde işlenen, oyalanan, iğne dürtülen, çembere geçirilmiş bir kumaş görürdünüz. Genç kızlar ellerindeki kumaşın üstüne iç dünyalarını, söze dökemedikleri duygularını işlerlerdi aslında. Bu nakışlar, motifler, desenler, yazılmamış bir mektup, söylenmemiş bir şarkı, bir şiir, bir destandı… Bazen bir çığlık, bazen bir mutlu gülümseme, bazen yanık bir türkü, bazen hüzünlerden damıtılmış bir gözyaşı damlası olurdu… Kısacası bir iletişim yoluydu.

Her kızın eli hünerli olacak diye bir kural yok elbet. Eli iğne tutamayan, ibrişimi patiskanın üstüne çiçek yapıp düşüremeyen kızların çeyiz sandığını doldurmak için anneleri parayla yaptırırdı bu işleri… Banyo lifinden, mermerşahiye, patiska örtülerden oyalı yazmalara, dantel sehpa örtülerinden ipekli iç çamaşırlarına, havlulara, yorgan yüzlerine, yastık başlarına kadar tek tek ısmarlanır, satın alınır, sandığın bir köşesine, kutsal emanetler gibi özenle yerleştirilirdi.

Sandık, genç kızın kendine özgü sırlarını da saklardı. Okunduktan sonra ortalıkta dolaşması uygun görülmemiş aşk romanları, hatırası olan bir mendil, bir mektup, ya da resim… Kumaşların, bohçaların en altında dururdu.

Eskiden çeyizsiz kız gelin etmek düşünülemezdi. Öksüz, yetim genç kızların çeyizi olmazdı ancak… Analı babalı olmanın bir kanıtıydı sandıklar dolusu çeyiz.

Kızın çeyizi, ailesinin onuru, saygınlığı demekti bir bakıma.

Çeyizi zayıf kızlar, gelin gittikleri evlerde neredeyse kuşkuyla ve soğuk karşılanırdı! Ailesince önemsenmemiş sayılırdı. Kızın ailesi yoksul bile olsa, evladının sandığına koyacak bir şeyleri mutlaka bulunmalıydı…

Düşünürseniz, Ortadoğu coğrafyasında Arap geleneklerine yaklaştırılmaya çalışılan Müslüman Türklerin, kız çocuklarını bu yolla sahiplenmesi hiç de fena bir gelenek değil aslında.

Şimdilerde Türkiye’nin neresinde rastlanır böyle çeyiz dizen genç kızlara? Belki kırsal yörelerde, belki kıyı bucak kasabalarda birkaç aile, birkaç kız bulusunuz… Ama işin gerçeği, dünya hızla değişiyor. Türk toplumunun gelenekleri de kâh olumlu yönde, kâh olumsuz yönde değişim rüzgârlarından nasibini alıyor kaçınılmaz olarak.

Köprülerin altından akan sular an be an değişiyor. Yeryüzünde, hiçbir suda iki kez yıkanmak mümkün değil! Doğa hiç durmadan değişiyor. Doğanın bir parçası olan insan toplumları da, toplumların gelenekleri de değişmek durumunda.

Eskiden genellikle kızlar okula gönderilmez, “kız kısmı okuyup da ne olacak?” denilirdi. Kızların beyinlerini bilgiyle beslememek kötü bir gelenekti. Bu olumsuz gelenek zamanla yenildi; kızlarımız da, erkek kardeşleriyle birlikte okula gönderilmeye başlandı. Kuşaklar boyunca okullara gönderilen kızlar yetişti, okullarını bitirip meslek yaşamına atıldılar… Erkeklerin çalıştığı her alanda çalışmaya başladılar.

Okula giden kızlar, doğaldır ki, çeyiz işlemeye gönül indirmez oldu! Buna zamanları yoktu; aslında gerek de yoktu…

Sonra evler de değişti. İki oda, bir salondan ibaret apartman katlarına tıkıştı geleneksel Türk ailesi…

O izi tozu kalmayan geniş evlerin sandık odaları, eski romanların sararmış sayfalarında kaldı!

Çeyiz sandıkları da yaşlı kuşak insanlarının anılarını süsler oldu!

Bitpazarı esnafının toz kokulu depolarında örneklerine rastlarsınız artık, işlemeli ceviz ağacından çeyiz sandıklarının…

Duygularını patiskalar üstüne rengârenk ibrişimlerle işleyen kızlar, şimdilerde yavuklusuyla, sözlüsüyle, ya da nişanlısıyla cep telefonundan konuşuyor… Her konuşmayla birlikte, iletişim alanda çalışan holdinglerin kasasına damlalar halinde paralar akıtıyorlar… O göze görünmez damlacıklar holding kasalarında nehirlere, göllere, denizlere dönüşüyor!

Anadolu’nun hemen her ilinde çeyiz sandığı yapan ustalar ne oldu, kim bilir?

Kimileri yaşlanıp köşesine çekildi, kimileri de imamın kayığına binip meçhul ve karanlık denizlere doğru kürek çektiler… Kimileri hâlâ göz nurunu ağaçlar üzerinde çiçek motiflerine dönüştürüyor olmalı. Kim bile, kim söyleye…

Necati Güngör

Yorum Yaz

Doğrulama Kodu
Yorumlar
Son Yazıları Tüm Yazıları

Malatya Platformu

Malatya Hava Durumu

malatya hava durumu malatya hava durumu

Site İstatistikleri [05.07.2017'den beri]

Çevrimiçi Ziyaretçi : 4
Bugün : 133
Bu Ay : 1388
Toplam : 1388

Son Eklenen Firmalar

Büyük Otel

FİRMA DETAYI

Hayat Hastanesi

FİRMA DETAYI

Park Hospital

FİRMA DETAYI

Çapa Tarım

FİRMA DETAYI

Çınar Koleji

FİRMA DETAYI

Lojman Taksi

FİRMA DETAYI
Haber Scripti: KayısıNet - Malatya Web Tasarım | Hosting Yer Sağlayıcı: MiTelekom